Jest to proces niszcząco - wytwórczy w stawie. Dochodzi do dysproporcji pomiędzy obciążeniem a wytrzymałością mechaniczną chrząstki stawowej oraz do niszczenia chrząstki stawowej z następowym procesem naprawczym prowadzącym do przebudowy warstwy podchrzęstnej kości i tworzeniu osteofitów.

PRZYCZYNY ZMIAN ZWYRODNIENIOWYCH STAWU BIODROWEGO

  • Dysplazja
  • Niedorozwój panewek
  • Wrodzone zwichnięcie stawu
  • Wrodzone biodro szpotawe
  • Biodro koślawe
  • Młodzieńcze złuszczenie kości udowej
  • Zaburzenia w okresie wzrostowo-rozwojowym (choroba Perthesa)
  • Złamania szyjki kości udowej
  • Zwichnięcia
  • Zrośnięcia w wadliwym ustawieniu, dysplazja
  • Zmianami zapalnymi swoistymi i nieswoistymi, zaburzeniami przemiany materii.


OBJAWY I BADANIE KLINICZNE STAWU BIODROWEGO

  • Dolegliwości bólowe stawu zwłaszcza po wysiłku
  • Bóle spoczynkowe oraz nocne
  • Ograniczenia ruchomości w stawie biodrowym
  • Ustawienie w pozycji przeciwbólowej- zgięciu przywiedzeniu w stawie biodrowym
  • Ograniczenia ruchomości
  • Postępująca różnica długości kończyn dolnych (zwykle jest to skrót kończyny chorej)
  • Uczucie zmęczenia i osłabienia kończyn dolnych
  • We wczesnym okresie choroby w badaniu fizykalnym stwierdza się ograniczenie ruchów rotacji wewnętrznej i zewnętrznej
  • Dochodzi do przykurczu torebki stawowej i mięśni przywodzicieli uda, prowadzi to do ograniczenia odwodzenia w stawie biodrowym
  • Stwierdza się równice długości względnej kończyn dolnych


BADANIE KLINICZNE PACJENTA

  • Pomiar kończyn dolnych- miednica i kończyny ułożone są symetrycznie, pępek- prawy i lewy kolec biodrowy ułożone równoramiennie (przywiedzenie uda skraca a odwiedzenie wydłuża względną długość kończyny)
  • Różnica pomiędzy długością względną kończyn dolnych przy zachowaniu równych długości bezwzględnych świadczy o zmianach patologicznych
  • Ocena pomiaru obwodu uda na wysokości krętarza większego 20 cm ponad rzepką
  • Ocena funkcji chodu- w zaawansowanej postaci widoczne jest utykanie


OCENA RADIOLOGICZNA

  • W diagnostyce obrazowej największe znaczenie ma standardowe badanie radiologiczne przeprowadzone w projekcji przednio-tylnej i osiowej.
  • Szerokość i ukształtowanie szpary stawowej
  • Głębokość panewki
  • Stopień pogrążenia głowy kości udowej w panewce stawu
  • Szerokość i grubość dna panewki
  • Kąt szyjkowo-trzonowy
  • Kąt Wiberga- kąt bliższej nasady kości udowej. 12-15° (kąt antetorsji, antewersji, przodoskręcenia, przodopochylenia). Szyjka kości udowej zwrócona jest do przodu
  • Przebieg linii Shentona-Menerda- linia ta utworzona jest przez linię biegnącą wzdłuż dolnego brzegu szyjki kości udowej przedłużoną na linię biegnącą wzdłuż górnego brzegu kości łonowej. W warunkach prawidłowych obie te linie tworzą harmonijny łuk. W przypadku zwichnięcia stawu biodrowego łuk zostaje przerwany
  • Stopień wapnienia kostnych części stawu


Test Anvila
PW badanego: leżenie tyłem
SW: badający jedną rękę wyprostowaną lekko unosi, a drugą uderza pięścią w piętę w kierunku osiowym
Interpretacja: siła uderzenia przenosi się na staw biodrowy. Bóle w pachwinie lub udzie w pobliżu stawu świadczą o patologii w stawie biodrowym (zmiany zwyrodnieniowe, zapalne), natomiast u pacjentów z endoprotezami o ich obluzowaniu (bóle w okolicy pachwiny przemawiają za obluzowaniem panewki, a po bocznej stronie uda za obluzowaniem trzpienia).

Objaw Drehmanna- złuszczenie głowy kości udowej
PW badanego: leżenie tyłem
PW badającego: stojąca z boku badanego
SW: chwytamy jedną kończynę dolną za stopę i zginamy staw biodrowy oraz kolanowy do kąta 90°
Interpretacja: jeżeli w trakcie ruchu zginania zwiększy się wewnętrzna rotacja kończyny w stawie biodrowym, to wtedy istnieje przypuszczenie, że mamy do czynienia z jego schorzeniem.

Test Patricka (świadczący o chorobie Perthesa)
PW badanego: leżenie tyłem
PW badającego: obok pacjenta
SW: jedna kończyna dolna wyprostowana, druga zgięta w stawie kolanowym. Kostka boczna zgiętej kończyny leży nad rzepką drugiej kończyny.
Interpretacja: w stanach fizjologicznych staw kolanowy zgiętej kończyny dolnej prawie dotyka leżanki. Po stronie gdzie występuje dodatni objaw Particka ruch odwodzenia jest utrudniony. Przywodziciele są napięte a chory odczuwa ból przy próbie czynnego odwodzenia. Ból w okolicy pachwiny może świadczyć o początkowych stadiach choroby Perthesa.

Test Thomasa umożliwia wykrycie przykurczu zgięciowego w stawie biodrowym.
PW badanego: leżenie tyłem
PW badającego: stojąca obok badanego
SW: badanemu zginamy udo niebadanej kończyny w stawie biodrowym i kolanowym, aż do momentu zniesienia lordozy lędźwiowej. Zwiększony przykurcz biodrowy może być kompensowany przez zwiększenie lordozy lędźwiowej.
Interpretacja: jeżeli istnieje przykurcz biodra, udo badanej kończyny dolnej unosi się w miarę jak zgina się biodro drugiej kończyny.

Próba Langego- wykrywanie przykurczu zginaczy stawu biodrowego
PW badanego: stojąca
PW badającego: stojąca z boku badanego
SW: polecamy badanemu unieść kończynę dolną wyprostowaną w stawie kolanowym na wysokość 15 cm czyli ok. 30° zgięcia
Interpretacja: w trakcie podnoszenia kończyny mięśnie kulszowo-goleniowe pociągają biernie za guz kulszowy powodując przemieszczanie się kolca biodrowego przedniego górnego do góry. Zmniejsza się lordoza, brzuch staje się płaski- ujemna próba Langego.Gdy położenie kolca biodrowego przedniego górnego nie zmienia się albo ma on tendencję do dalszego pochylania się, mamy do czynienia z przykurczem mięśni zginaczy stawu biodrowego i niewydolnością mięśni kulszowo-goleniowych- dodatnia próba Langego.

Test końca palców- służy do oceny przykurczu mięśni kulszowo-goleniowych
PW badanego: siad prosty na leżance
SW: pacjentowi polecamy zgiąć jedną kończynę dolną w stawach biodrowym i kolanowym a następnie przyciągnąć ją jedną ręką do tułowia. Druga kończyna dolna pozostaje w wyproście. Palcami drugiej ręki ma on sięgnąć do palców stopy prostej kończyny. Test wykonujemy obustronnie.
Interpretacja: jeżeli mięśnie tylnej strony uda (mięśnie kulszowo-goleniowe) będą przykurczone to pacjent nie będzie mógł końcami palców ręki dosięgnąć stopy i będzie narzekał na ?ciągnące bóle? po tylnej stronie uda- test dodatni.

Test Obara- pozwala ocenić wielkość przykurczu powięzi szerokiej uda
PW badanego: leżenie bokiem
SW: kończynę dalszą od leżanki (górna) odwodzimy możliwie jak najwyżej, staw kolanowy zginamy do kąta 90°, staw biodrowy ustawiamy w pozycji zerowej
Przykurcz powięzi szerokiej uda nie pozwala na przywiedzenie, więc udo pozostaje w pozycji wyjściowej do badania w odwiedzeniu.