Choroba Burgera lub inaczej choroba Winiwartera-Buergera to zakrzepowo - zarostowe zapalenie naczyń (w skrócie TAO lub TO). Jest to choroba autoimmunologiczna, to stan zapalny drobnych tętnic i żył, obejmujący wszystkie warstwy ściany naczynia, prowadzący do powstawania zakrzepów i zarastania światła naczynia. Przyczyna tej choroby

nie jest znana. Najczęściej chorują na nią mężczyźni w wieku 40-45 lat, palący tytoń.

Do głównych objawów klinicznych należą:

  • niedokrwienie rąk i stóp
  • uczucie ziębnięcia
  • drętwienia i mrowienia w obrębie zajętej kończyny
  • objaw Reynauda
  • bóle spoczynkowe
  • chromanie przestankowe
  • zmiany martwicze w obrębie palców (owrzodzenia)
  • zmiany mają charakter odcinkowy

W chorobie Burgera wyróżniamy następujące stadia:

  • I stadium - ostre (zapalne) - występuje tu proliferacja komórek śródbłonka, obserwuje się obfite nacieki komórkowe obejmujące całą ścianę naczynia, złożone z fibroblastów, limfocytów, komórek plazmatycznych, rzadziej leukocytów i komórek olbrzymich, nacieki wokół vasa vasorum błony zewnętrznej
  • II stadium - pośrednie (zakrzepowe) - dominacja wewnątrznaczyniowego zakrzepu, który ulega organizacji oraz częściowej rekanalizacji
  • III stadium - zmian późnych (zwłóknienia) - następuje rozrost tkanki włóknistej, zwłóknienie obejmuje zajętą procesem tętnicę, towarzyszącą żyłę oraz nerw

Diagnostyka opiera się na testach klinicznych stosowanych do

1. oceny układu tętniczego:

  • Test Allena - badanie mające na celu określić prawidłowość unaczynienia tętniczego ręki, czyli drożność tętnic, promieniowej i łokciowej oraz łączącego obie te tętnice tętniczego łuku dłoniowego.

W celu wykonania powyższego testu należy ucisnąć tętnicę promieniową i łokciową na przedramieniu, powyżej nadgarstka, unieść ramię chorego powyżej głowy i zaczekać aż zblednie, następnie zwolnić ucisk tylko na tętnicy łokciowej i określić czas powrotu do prawidłowego zabarwienia palców. Prawidłowy czas powrotu krążenia powinien wynosić około 7 sekund, czas powyżej 14 sekund świadczy o anomalii unaczynienia tętniczego ręki.

  • Ocena chromania przestankowego- wykonuje się test korytarzowy 6-minutowy
  • Próba odruchowego przekrwienia - Pacjent w pozycji leżenia tyłem wykonuje ruchy zginania i prostowania stóp z kończynami dolnymi uniesionymi pionowo w górę ? ok. 40 ruchów. Zblednięcie jednej lub obu stóp, a także ból w łydkach świadczy o niedokrwieniu.

Po przejściu do pozycji siedzącej ze spuszczonymi nogami obserwuje się reaktywne przekrwienie w kończynie niedokrwionej oraz opóźnione wypełnienie żył powierzchownych na stopie.

  • Próba Adsona - Pacjentowi poleca się odchylenie głowy do tyłu, skręcenie jej w stronę chorej kończyny i wykonanie głębokiego wdechu. Kończyna jest przywiedziona i skręcona na zewnątrz. Wynik próby uważa się za dodatni, jeżeli zanika tętno na tętnicy promieniowej, a chory po kilku minutach odczuwa drętwienie palców.

2. oceny układu żylnego:

  • Próba Trendelenburga
  • Próba Perthesa
  • Badania arteriograficzne (wykrycie odcinkowej niedrożności małych i średnich naczyń)
  • Badanie dopplerowskie
  • Pletyzmografia
  • Badanie histopatologiczne

W leczeniu choroby Burgera wyróżniamy leczenie zachowawcze (zaprzestanie palenia tytoniu, farmakoterapia, właściwa higiena i miejscowe leczenie zmian, fizjoterapia), operacyjne (operacje odtwórcze tętnic), sympatektomia lędźwiowa: polega na usunięciu zwoju przywspółczulnego lędźwiowego, trombartrektomia, termolezja zwojów współczulnych, amputacje.

Wspomniana wcześniej fizjoterapia głównie ma na celu wytworzenie i usprawnianie krążenia obocznego, rozszerzenie naczyń, polepszenie ukrwienia kończyn, obniżenie wzmożonego napięcia mięśni wokół naczyń, poprawa krążenia w kończynie chorej na drodze odruchowej, poprawa tętna i wskaźników oscylometrycznych na kończynach objętych procesem chorobowym, złagodzenie dolegliwości, poprawa mechanizmów adaptujących ustrój do wysiłku fizycznego, zwiększenie ogólnej sprawności psychofizycznej chorego.

Fizykoterapia:

  • promieniowanie podczerwone IR na okolice brzucha, odległość 50-80cm, czas 20-30min, co drugi dzień, w serii 10-20 razy
  • promieniowanie nadfioletowe, stopień E I?, przykręgosłupowo na okolicę Th8-L3, terapia odczynowo-segmentarna
  • galwanizacja podłużna kończyny dolnej, elektroda czynna(+) na okolicę Th8-L3, elektroda bierna(-) pod stopę, natężenie 6-15 mA, czas 15-20 min., codziennie lub co drugi dzień, w serii 10-20 razy
  • kąpiel elektryczno-wodna dwukomorowa kończyn dolnych, temperatura wody 37-38?C, natężenie 10-20 mA, czas 10-20 min., codziennie lub co drugi dzień, w serii 10-20 zabiegów
  • Jonoforeza z histaminy, jodku potasu, siarczanu magnezu, pasty borowinowej
  • prądy diadycznamiczne, anoda na dół podkolanowy, katoda pod stopę, DF-2min., CP-6min.; elektrody punktowe przykręgosłupowo na wysokości Th8-L3, katoda dystalnie, DF-1min., CP-2min., LP-3min.
  • prądy Traeberta, ułożenie lędźwiowo-krzyżowe, elektroda(-) katoda na wysokości Th12-L2 wzdłuż kręgosłupa, elektroda(+)anoda w odległości 3 cm na wysokości L4-S1 ułożona poziomo, czas impulsu 2ms, czas przerwy 5ms, czas 15 min.,
  • prąd TENS, niskie natężenie, czas 30-60min., 3-4 razy dziennie, przez 1-3 dni
  • elektrostymulacja wysokonapięciowa(EWN), częstotliwość 15-70Hz, tryb przerywany lub przemienny, występuje skurcze tężcowe
  • prądy interferecyjne, częstotliwość stała 100Hz lub 90-100Hz przez 5 kolejnych zabiegów, potem częstotliwość rytmiczna 0-100Hz, czas 12-15 min, codziennie,w serii 10-20 razy
  • pole elektromagnetyczne wielkiej częstotliwości(DKF)
  • impulsowe pole magnetyczne wielkiej częstotliwości
  • diatermia mikrofalowa, elektora podłużna na podudzia lub uda, odległość elektrody 20-30cm, dawki słabe 20W, czas 15 min, codziennie, lub co drugi dzień
  • impulsowe pole magnetyczne małej częstotliwości
  • ultradźwięki, na okolicę pachwiny i przyśrodkową część uda, natężenie 0,2-0,5W/cm?, czas 10min.
  • fonoforeza borowinowa
  • skojarzona terapia ultradźwiękami i prądami diadynamicznymi
  • kąpiele częściowe na kończynę zdrową lub mniej zaawansowana chorobowo
  • kąpiele rąk o stopniowo wzrastającej temperaturze wg Schweningera-Hauffego
  • masaż wirowy w wodzie gospodarczej lub solance jodowo-bromowej
  • zmiennocieplne kąpiele nóg i rąk, temp. 38?C przez 5 min., temp.20?C przez 30sek., powtarzać 2-3 razy
  • kąpiele nasiadowe o stopniowo zwiększanej temperaturze
  • polewania zmiennocieplne kolan i ud
  • polewania kończyn górnych, piersi, górnej części ciała metodą Kneippa
  • suche szczotkowanie skóry
  • częściowe zmywania
  • masaż wibracyjny Aquavibron
  • kąpiel lecznicza terpentynowa, solankowa jodowo-bromowa, siarczkowo-siarkowodorowa, jodowa, radonowa, kwasowęglowa kąpiel całkowita, częściowa lub półkąpiel, kąpiel gazowa w dwutlenku węgla wg Dzierżyńskiego
  • inhalacje radonowe
  • subterraneoterapia
  • zawijania borowinowe na obręcz biodrową, dolną część tułowia i kręgosłup lędźwiowo-krzyżowy, temp. 40?C, czas 10-20min.
  • okłady z pasty borowinowej

Masaż:

  • masaż klasyczny (głaskanie, ugniatanie, wibracja)
  • masaż segmentarny

Kinezyterapia:

  • ćwiczenia ogólnokształtujące
  • ćwiczenia przeciwzakrzepowe
  • ćwiczenia izometryczne
  • ćwiczenia ułożeniowe wg Buergera, uniesienie jednej kończyny dolnej pod kątem 45? w leżeniu tyłem, utrzymanie pozycji przez 2-3min., następnie opuszczenie nogi na dół na 2-3 min., położyć kończynę poziomo przez 2-3 min., ćwiczenie powtórzyć 3-5 razy, 2-3 razy dziennie
  • ćwiczenia wg Ratschowa, kończyny dolne uniesione do 90?, zgięte w stawach kolanowych, stopy wykonują ruchy zgięcia i wyprostu, aż do wystąpienia bólu lub zmęczenia, następnie opuszcza się kończyny, aż do zaczerwienienia, potem odpoczynek w pozycji horyzontalnej 2-3min., powtórzenie 3-10 razy dziennie
  • ćwiczenie w pozycji stojącej, wspięcie na palce 20-30 razy/min.
  • ćwiczenie w leżeniu tyłem, ruchy kończyn dolnych imitujące jazdę na rowerze 2-3 min.
  • wchodzenie na schody
  • przysiady i ćwiczenia czynne, wolne zginania i prostowania w stawie kolanowym 30-60 powtórzeń
  • trening interwałowy
  • pływanie
  • jazda na rowerze
  • spacery
  • trening marszowy, szybkość marszu ? dla osób 60r.ż ? 60kroków/min., długość trasy ? 2/3 chromania przestankowego, odpoczynek po wystąpieniu bólu przez 2-3min.