Choroba Raynauda należy do zaburzeń naczynioruchowych. Etiologia tej choroby nie została do końca wyjaśniona. Dotyczy ona głównie kobiet po 40r.ż. Charakterystycznym objawem jest objaw Raynauda czyli napadowe skurcze tętnic palców rąk, mające charakter asymetryczny, występujące również w przebiegu innych chorób;

wśród przyczyn wyróżnia się urazy, uciski, zarostowe schorzenia tętnic. Pozostałymi objawami są duża wrażliwość rąk na działanie zimna, napadowy, symetryczny skurcz małych tętnic, nagłe zblednięcie na końcach palców, postępujące ku śródręczu oraz chłodna, blada skóra i obniżone czucie. W zaawansowanej postaci występuje uczucie mrowienia, drętwienia, silne bóle, a także zniekształcenia paznokci, stwardnienie skóry, owrzodzenia. Czynnikiem wywołującym napad jest zimno lub czynnik emocjonalny. Zblednięcie palców rozpoczyna się od opuszek i postępuje ku dłoniom, nie obejmuje kciuków, tętno utrzymuje się na tętnicy promieniowej, zanika natomiast na tętniczkach i naczyniach włosowatych, stan napadowy może utrzymywać się od kilku minut do kilku godzin, kurcz ustępuje samoistnie lub pod wpływem ciepła. Zaburzeniom naczynioruchowym mogą towarzyszyć zaburzenia w naczyniach serca, siatkówki, mózgu i narządach jamy brzusznej.

Diagnostyka obejmuje przede wszystkim dokładnie zebrany wywiad, badania laboratoryjne, badanie ultrasonograficzne z kolorowym odwzorowaniem lub badanie dopplerowskie z użyciem lasera, arteriografia, która jest jedyną metodą pozwalającą precyzyjnie ocenić drobne naczynia palców oraz testy tolerancji zimna.

Leczenie głównie skupia się na leczeniu farmakologicznym (leki uspokajające, rozszerzające naczynia krwionośne, witaminy B i PP, blokery kanału wapniowego), psychoterapii i edukacji pacjenta w zakresie zachowania się podczas napadu (schronić się w ciepłym pomieszczeniu, zanurzyć ręce w letniej wodzie, przyjąć zapisane leki) oraz zapobiegania chorobie (odstawienie papierosów, ćwiczenia ruchowe, stosowanie suchego ciepła, unikanie zimna, wilgoci, wiatru, ochrona rąk przed urazami, unikanie przemęczenia, napięć emocjonalnych, niestosowanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych).

Znaczącą rolę w całym procesie leczenia odgrywa także fizjoterapia. Głównym celem jest tu działanie przeciwbólowe, zmniejszenie wzmożonego napięcia ścian naczyń tętniczych, poprawa ukrwienia, poprawa odżywienia, zmniejszenie obkurczenia tętnic.

Z zakresu fizykoterapia stosujemy:

? promieniowanie nadfioletowe

? galwanizacja miejscowa

? kąpiel galwaniczna czterokomorowa wstępująca

? kąpiel galwaniczna dwukomorowa kończyn górnych

? jonoforeza ogólną metodą Wermela, 1% roztwór chlorku wapnia,

? anoda w okolicy międzyłopatkowej i górnej lędźwiowej, katoda z przewodu rozwidlonego na obu łydkach, natężenie 10-20mA, czas 20 min., co drugi dzień, w serii 10-15 razy

? jonoforeza magnezowa

? jonoforeza histaminowa

? jonoforeza jodowa

? prądy diadynamiczne

? prądy interferencyjne, zwój gwiaździsty, częstotliwość stała 100Hz, czas 10min., codziennie, w serii 10 razy, lokalnie na dłoniową i grzbietową stronę ręki, częstotliwość stała 100Hz, czas 15-20min., codziennie, w serii 15-30 razy

? prąd TENS, HF lub LF-TENS, czas 30-60 min., 3-4 razy dziennie, przez 1-3 dni

? prądy Traeberta, ułożenie E2 piersiowe górne

? elektrostymulacja wysokonapięciowa

? pole magnetyczne niskiej częstotliwości

? pole elektromagnetyczne wielkiej częstotliwości

? Ultradźwięki, przykręgosłupowo na segmenty od C3-Th5, dawka 0,1-0,2W/cm?, czas 3-5min., co drugi dzień, w serii 12-15 razy

? kąpiele o temp. Wzrastającej na kończyny zdrowe lub słabo objęte procesem chorobowym, 32-42stopniC

? kąpiele nóg i rąk w wodzie o temperaturze zmiennej, temp. wody 38-40stopniC przez 2-3min., następnie 16-18stopniC przez 2-10sek., zmiany5-6 razy, należy zakończyć zabieg w zimnej wodzie

? półkąpiele lub kąpiele częściowe kwasowęglowe

? kąpiele siarkowe i siarczkowo-siarkowodorowe

? kąpiele radonowe, temp. 35-37stopniC, czas 20-30 min., co drugi dzień, w serii do 10 razy

? kąpiele aromatyczne, ziołowe, ciepłe, ogólne

? zawijania borowinowe

? sauna

Możemy stosować następujące rodzaje masażu:

? masaż klasyczny - głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, wibracje

? masaż segmentarny ? segmenty C3-C4, C6, Th3-Th4

? masaż podwodny

? masaż wirowy kończyn górnych

Z działu kinezyterapii stosuje się:

? ćwiczenia czynne w stawach barkowych, łokciowych, nadgarstkowych, 20-30 powtórzeń dziennie

? ćwiczenia rąk i palców, ruchy zaciskania palców w pięść i odwodzenia z wyprostem palców

? ćwiczenia ułożeniowe kończyn górnych wg Buergera, 3-4 razy dziennie

? terapia zajęciowa ? robótki ręczne

? gimnastyka i ćwiczenia ogólnokondycyjne

? gry i zabawy ruchowe ukierunkowane na kończyny górne

? ćwiczenia z przyborami